E-ticaret sitelerinde ürünleri olduğundan daha popüler göstermek için kullanılan sahte yorum, beğeni ve beş yıldızlı değerlendirmelere karşı yaptırımlar sıklaştı. Ücret karşılığında ürünleri favorilere ekleme, sepete atma ve olumsuz yorumları gizleme hizmetleri denetim kapsamında.
Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu, geçtiğimiz Eylül ayı sonunda gündeme gelen kararlarıyla yapay etkileşim hizmeti sunan çok sayıda internet adresine erişim engeli getirilmesine hükmetmişti. Ücret karşılığında ürünleri favorilere ekleme, sepete atma ve olumsuz yorumları gizleme hizmetleri de denetim kapsamında. Peki tüketiciler sahte yorumları nasıl ayırt edebilir?
İnternetten alışveriş yapan milyonlarca tüketici için bir ürünün aldığı yıldızlar, beğeniler ve kullanıcı yorumları satın alma kararında önemli rol oynuyor. Ancak dijital ticarette büyüyen sahte etkileşim piyasası, bu göstergelerin güvenilirliğini tartışmaya açtı. Ücret karşılığında yazdırılan olumlu yorumlar, satın alınmamış ürünlere verilen yüksek puanlar ve olumsuz değerlendirmelerin gizlenmesi üzerine Ticaret Bakanlığı denetimlerini sıkılaştırdı.
27 Eylül’de erişim engeli kararları gündeme geldi
Reklam Kurulu’nun 27 Eylül 2026’da kamuoyuna yansıyan kararlarının, sahte etkileşim piyasasının ulaştığı boyutu ortaya koyması bakımından dikkat çekici olduğunu ifade eden Ticimax Kurucu CEO’su Cenk Çiğdemli, “Kurulun incelemelerinde, işletmelerin internet ortamındaki görünürlüğünü artırmak amacıyla beğeni, görüntüleme, takipçi, soru sorma, yorum ve yıldız sayılarının yapay biçimde yükseltildiği belirlendi. Üstelik sahte etkileşim hizmetlerinin yalnızca yorumlarla sınırlı kalmadığı görüldü. Bazı internet sitelerinin ücret karşılığında ürünleri favorilere eklediği, alışveriş sepetlerine attığı ve böylece gerçekte yoğun talep görmeyen ürünlere yönelik yüksek ilgi algısı yarattığı tespit edildi” diye konuştu.
Kurulun, arama motorlarında beş yıldızlı değerlendirme ve yorum satışı yapan adreslerden e-ticaret platformlarına yönelik takipçi, beğeni, favori ve sepete ekleme botları sunan hizmetlere kadar çok sayıda internet adresi hakkında erişimin engellenmesine karar verdiğine işaret eden Çiğdemli, “Kararlar, alışveriş platformlarının tamamını değil, mevzuata aykırı bulunan belirli içerik ve adresleri kapsıyor” dedi.
Olumsuz yorumları gizleme hizmeti de var
Denetimlerde dikkat çeken bir başka uygulamanın ise işletmeler hakkındaki olumsuz yorumların görünürlüğünü engelleyen hizmetler olduğunun altını çizen Çiğdemli şunları aktardı:
“Bazı hizmet sağlayıcıların, tüketicilerin olumsuz değerlendirmelerinin yayımlanmasını veya diğer kullanıcılar tarafından görülmesini önlemeye yönelik faaliyetlerde bulunduğu belirlendi. Türkiye’de 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren düzenlemeyle tüketici değerlendirmelerine ilişkin kurallar da sıkılaştırılmıştı. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği uyarınca, satışları artırmak amacıyla gerçeği yansıtmayan değerlendirmeler yaptırılması veya olumlu yorum satın alınması yasak. Satın alma süreci doğrulanamayan başka mecralardan alınan yorumların yayımlanmasına da sınırlama getirildi.”
Olumsuz yorumu gizleyene milyonluk ceza
Reklam Kurulu, ağustos ayında satın aldığı ürüne ilişkin değerlendirme yapan tüketicinin yorumunu yeterli gerekçe göstermeden yayımlamayan bir şirkete 2 milyon 167 bin 412 TL idari para cezası uyguladı. Böylece yalnızca sahte olumlu yorumların değil, gerçek olumsuz değerlendirmelerin haksız biçimde gizlenmesinin de yaptırıma konu olabileceği ortaya konuldu.
Tüketiciler nelere dikkat etmeli?
Çiğdemli tüketicilerin dikkat etmesi gerekenleri ise şöyle sıraladı:
“Uzmanların da önerdiği temel yaklaşım, alışveriş yaparken yalnızca yıldız ortalamasına veya beğeni sayısına güvenmemek. Kısa aralıklarla yayımlanan, birbirine benzeyen ve ürünün özellikleri hakkında somut bilgi içermeyen yorumlar şüphe uyandırmalı. Özellikle doğrulanmış satın alma işareti bulunan değerlendirmeler, fotoğraflı kullanıcı deneyimleri ve düşük puanlı yorumlar birlikte incelenmeli. Satıcının geçmişi ve farklı platformlardaki şikâyetler de kontrol edilmeli. Şüpheli değerlendirmelerle karşılaşan tüketiciler, ekran görüntüleri ve ilgili bağlantılarla Ticaret Bakanlığı Reklam Kuruluna şikâyette bulunabiliyor. Dijital alışverişte artık temel soru, bir ürünün kaç yıldız aldığı değil, bu yıldızların ne kadarının gerçek müşteri deneyimine dayandığı.”
