Dijital pazarlara yönelik rekabet politikaları dünya genelinde yeniden şekillenirken, Türkiye’de de büyük platformlara ilişkin denetim süreci hız kazanıyor.
Rekabet Kurulu’nun Google hakkında başlattığı yeni soruşturma, Türkiye’de dijital rekabet politikaları açısından önemli bir adım olan değerlendiriliyor. Bu süreci değerlendiren Rekabet Kurumu Eski Baş Uzmanı ve Avukat Mert Karamustafaoğlu, Rekabet Kurumu’nun Google’ın Android işletim sistemine ilişkin başlattığı yeni soruşturmanın yalnızca teknik bir dosya olmadığını vurguluyor.
Yeni soruşturma 2018’de verilen kararın etkilerini taşıyor
Mert Karamustafaoğlu, yeni soruşturmanın 2018 yılında verilen Android kararının etkilerini taşıdığını ifade ederek sözlerini şu şekilde sürdürüyor:
“Rekabet Kurumu, Google Android dosyasında yeni bir aşamaya geçti. Burada mesele sadece geçmişteki ihlaller değil, önceki kararların fiilen uygulanıp uygulanmadığıdır. Kurum artık, sözleşme metinleri değişse bile rekabeti sınırlayıcı sonuçların devam edip etmediğine bakıyor. Rekabet Kurumu 2018’de Google’ın lisanslanabilir mobil işletim sistemleri pazarında hâkim durumda olduğuna karar verdi. Google’ın cihaz üreticileriyle yaptığı sözleşmeler yoluyla kendi arama motorunu varsayılan atattığı, ana ekranda konumlandırdığı ve gelir paylaşımı sözleşmeleriyle rakipleri dışladığı tespit edilmişti. Bu uygulamaların pazara giriş engeli yarattığı açık şekilde ortaya konulmuştu.”
Google mali teşviklerle cihaz üreticilerini aynı davranışa mı yönlendiriyor?
Karamustafaoğlu, o dönemde kurumun yalnızca para cezası değil, yapısal yükümlülükler de getirdiğini hatırlatıyor: “Google’dan sözleşmelerin değiştirilmesi ve varsayılan atamaların ortadan kaldırılması istenmişti. Ama daha önemlisi, açık zorlamaların ötesinde dolaylı teşviklerin de kullanılmaması gerektiği özellikle vurgulanmıştı.” Yeni dosyanın merkezinde ise zorunlu hükümler yerine mali teşviklerle aynı sonuca ulaşılıp ulaşılmadığı bulunuyor. Karamustafaoğlu bunu şöyle açıklıyor:
“Bugün incelenen konu şu: Google artık ‘zorunlu’ demiyor ama mali teşviklerle cihaz üreticilerini aynı davranışa yönlendiriyor mu? İddialara göre Google’ın, Google Arama Parçacığı Yerleştirme Sözleşmesi (GSPA) ve Türkiye İçin Gelir Paylaşım Sözleşmesi kapsamında üreticileri Google’ı ana ekrana koymaya ve varsayılan olarak atamaya teşvik ettiği belirtiliyor. Burada şekilden çok sonuç önemli. Kağıt üzerinde isteğe bağlı görünen sözleşmeler var. Ancak fiiliyatta işletim sistemini lisanslayan tüm üreticilerin bu sözleşmelere taraf olması ve başka arama parçacığına yer verilmemesi, Kurum açısından yönlendirici etkiyi gündeme getiriyor.”
